آشنايي با ويتامينها و مواد معدني
|
|
|
|
|
آشنايي با ويتامينها و مواد معدني |
|
|
|
ويتامينها چيستند؟ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ويتامينها مواد ارگانيكي ميباشند كه براي زندگي حياتي بوده و بايد به مقادير اندك در رژيم غذايي موجود باشد. وظايف ويتامينها در بدن انسان: تـولـيـد انــــرژي - تنظيم واكنشهاي شيميايي بدن - عامل رشد، ترميم و حفاظت از سلولها و ارگانهاي بدن - شركت در بسياري از پروسه هاي متابوليكي بدن. ويتامين هـاي ضروري بدن 13 عدد ميباشند . ويتامينها به دو گـروه مـحـلول در چــربي و مـــحلول در آب طبــقه بندي ميگردند: * ويتامينهاي محلول در چربي: شامل ويتامينهاي A-D-E-K ميباشند. اين ويتامينها محلول در چربي بوده - براي جذب و جريان يافتن در خون به چربي نياز دارند - در بدن قادر به ذخيره سازي ميباشند - مصرف بيش از حد آنها خطر بيشتري دارد. * ويتامينهاي محلول درآب: شامل ويتامينهاي B(COMPLEX) ،C ميباشند. اين ويتامينها محلول در آب بوده - براي جذب و جريان يافتن در خون به آب نياز دارند - در بدن قادر به ذخيره سازي نميباشند - مصرف بيش از حد آنها معمولا از بدن دفع گشته و زياد خطر جدي در پي ندارد. ويتامينهايي كه بدليل در معرض هوا قرار گرفتن خاصيتشان از ميان ميرود شامل: A-E-C ويتامينهايي كه بدليل در معرض نور قرار گرفتن خاصيتشان از ميان ميرود شامل: A-E-K-B6-B12-C-FOLIC ACID ويتامينهايي كه بدليل در معرض حرارت قرار گرفتن خاصيتشان از ميان ميرود شامل: C-B1 * مواد معدني چيستند؟ مواد غير ارگانيك ميباشند كه به كمك ويتامينها، آنزيمها و هورمونها عملكرد صحيح بدن را موجب ميگردند. مواد معدني ضروري براي بدن انسان 20 نوع ميباشد. مواد معدني به دو گروه تقسيم ميگردند: * مواد معدني عمده: شامل كلسيم، كلرايد، منيزيم، فسفر، پتاسيم، سديم و گوگرد . * مواد معدني فرعي:شامل آهن، روي، كبالت، مس، فلورايد، يد، منگنز، كرم، نيكل، سلنيوم، سيليكون، واناديوم و مولبيديوم. -- برخي مواد معدني مانند آهن، مس و روي براي جذب شدن با يكديگر رقابت ميكنند بنابراين با مصرف زياد يكي از آنها كمبود ديگر مواد معدني را در پي دارد. مواد معدني بر حسب سهولت و سرعت جذب و دفع به 3 گروه تقسيم بندي ميگردند: 1- مواد معدني كه به سهولت و سريع جذب و دفع ميگردند: مانند سديم و پتاسيم. 2- مواد معدني كه به سختي جذب بدن گشته اما به سهولت دفع ميگردند: مانند كلسيم - فسفر - منيزيوم و منگنز. 3- مواد معدني كه به سختي جذب و دفع ميگردند: مانند آهن - مس - روي - كبالت. ويتامينها ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ويـتـامين CAROTENE=RETINOL)= A): كاراتـنـوئـيـد پـيــش ماده ويتامين آ ميـبـاشـد (CARATENOIDE) كه شامل دو ويتامين آ متصل بهم است. اين ماده در سبزيجات و ميوه هاي زرد و سبز رنگ وجود دارد(مانند هويج). وظايف: 1- در تشكيل ماده رنگي سلولهاي استوانه اي چشم نقش دارد كه وظيفه ديد در شب را به عهده دارند. 2- به عنوان يك آنتي اكسيدان عمل ميكند و بدن را در برابر آسيبهاي راديكالهاي آزاد حفاظت ميكند. 3-كمك به رشد و سلامتي استخوانها،پوست و مو4-تقويت سيستم ايمني بدن.5-رشد و بهبود توليد مثل. علايم كمبود آن در بدن: شبكوري - تحليل رفتن غدد اشك، بزاقي و اشكي - تغيير در بافتهاي پوششي - خشكي چشم - افزايش خظر عفونت. علايم مصرف بيش از اندازه آن: سردرد - خشكي پوست - حالت تهوع - استفراغ -كاهش اشتها - ريزش مو. ميزان مصرف روزانه: 700 ميكروگرم براي كودكان- 800 ميكروگرم براي بالغين- 1200 ميكروگرم براي زنان باردار و شيرده. (براي بدست آوردن ميزان بين المللي اين ارقام را در عدد 3 ضرب كنيد) منابع: تخم مرغ، سبزيجات زرد و سبز رنگ، ميوه جات، جگر سياه، دل و قلوه. ويتامينCHOLECALCIFEROL) D): اين ماده توسط رژيم غذايي و در معرض مستقيم نور خورشيد قرار گرفتن بدن تامين ميگردد. وظايف: 1- رشد و شكل گيري طبيعي استخوانها و دندانها. 2- تنظيم جذب كلسيم و فسفر بدن. 3- تقويت سيستم ايمني بدن. علايم كمبود آن در بدن: راشيتيسم (بيماري مختص اطفال كه در آن استخوانها نرم و كماني ميگردند) - پوكي استخوان - از دست رفتن حس شنوايي - نرمي استخوان. علايم مصرف بيش از اندازه آن: اسهال - حالت تهوع - آسيب به قلب و كبد - كلسيم مازاد در بافتهاي كبد، ريه، كليه ها و قلب رسوب كرده و ممكن است منجر به مرگ گردد. ميزان مصرف روزانه: 10 ميلي گرم براي تمام سنين يا 400 واحد بين المللي. منابع: قرار گرفتن در نور خورشيد به مدت 20 دقيقه. (كلسترول خون توسط آنزيمي در مقابل اشعه خورشيد به اين ويتامين تبديل ميگردد) - زرده تخم مرغ - ماهي - شير -پنير. ويتامين TOPOPHEROL)E): وظايف: 1- به عنوان يك آنتي اكسيدان قوي. 2- كمك به ساخت گلبولهاي قرمز خون. 3- رقيق ساختن خون. 4-حفاظت از قلب و پيشگيري از سرطان و آب مرواريد. 5- افزايش طول عمر. علايم كمبود آن در بدن:كم خوني (در اطفال) - آسيب به اعصاب در بزرگسالان. ميزان مصرف روزانه:10 ميلي گرم. منابع:سبزيجات، آجيل، غلات، جوانه گندم، روغن بادام زميني، كره. ويتامين MENAQUINONE)K): وظايف: 1- كمك به لخته شدن خون. 2- حفظ سلامتي استخوانها. علايم كمبود:خونريزي غير قابل كنترل. علايم مسموميت:زردي و كم خوني در اطفال. ميزان مصرف روزانه:80 ميكرو گرم. منابع:گوشت و جگر. ويتامين ASCORBIC ACID) C): وظايف: 1- يك آنتي اكسيدان قوي. 2- در تشكيل كلاژن و ماده بين سلولي نقش دارد. 3- كمك به التيام زخمها. 4- ترميم استخوانها. 5- بهبود جذب آهن. 6- تنظيم انسولين خون. 7- پيشگيري از بيماريها و عفونتها. 8- براي داشتن لثه هاي سالم ضروري است. علايم كمبود:اسكوروي (خونريزي از لثه ها و كبود شدن پوست) - اختلالات بافت همبند. علايم مصرف بيش از حد:حالت تهوع، اسهال و درد شكم. ميزان مصرف روزانه: 60 ميلي گرم كافي است. در زنان باردار و شيرده اين ميزان 2 برابر ميگردد. منابع:آب پرتغال و مركبات ديگر - گوجه فرنگي - توت فرنگي - سبزيجات. ويتامين THIAMINE) B1): وظايف:متابوليسم كربوهيدراتها - افزايش اشتها - رشد عضلات - براي عملكرد صحيح اعصاب ضروري ميباشد. علايم كمبود:كمبود آن بيماري بري بري را سبب ميگردد. (در آن عوارض قلبي-عروقي و عصبي ايجاد ميگردد.) ميزان مصرف روزانه:2 ميلي گرم. (با مصرف كربوهيدراتها، دوران بارداري و شير دهي و رشد اين ميزان افزليش مي يابد.) منابع:جوانه گندم - حبوبات - گوشت - لوبيا - غذاهاي دريايي - جگر - مخمر آبجو. ويتامين RIBOFLAVIN) B2): وظايف:متابوليسم كربوهيدراتها، چربيها و پروتئينها- شكل گيري غشاي مخاطي بدن - تشكيل سلولهاي خوني و عصبي - براي عملكرد طبيعي چشم ضروري ميباشد. علايم كمبود:كم اشتهايي - توقف رشد - عوارض پوستي - قرمزي و بزرگي لبها -چشمهاي قرمز. ميزان مصرف روزانه:2 ميلي گرم. در دوران شيردهي، رشد و بارداري افزايش مي يابد. منابع:شير - سبزيجات - حبوبات - آرد كامل و گوشت - جوانه ها - شير. ويتامين نياسين NIACIN=NICOTINIC ACID=NIACINAMID)B3): وظايف: متابوليسم كربوهيدراتها، چربيها و پروتئينها - تشكيل گلبولهاي قرمز - كاهش كلسترول خون - سلامتي دستگاه گوارش - عملكرد طبيعي اعصاب. علايم كمبود:بيماري پلاگر (التهاب پوستي، اختلالات گوارشي و بي اشتهايي)-اسهال. علايم مصرف بيش از اندازه:مصرف بيش از 200-100 ميلي گرم موجب صدمه به كبد ميگردد. ميزان مصرف روزانه:20 ميلي گرم. در دوران بارداري، شيردهي، عفونت و استرس افزايش مي يابد. منابع:گوشت - ماهي - مرغ - مخمر آبجو - پنير - جگر سياه و شير. ويتامين PYRIDOXAL=PYRIDOXAMINE=PYRIDOXINE) B6): وظايف:سنتز ساختار پروتئيني در هموگلوبينها، گلبولهاي قرمز و آنزيمها - متابوليسم كربوهيدراتها و پروتئينها - تشكيل و حفاظت از سيستم عصبي - كاهش دردهاي قاعدگي. علايم كمبود:حالت تهوع - خستگي - افسردگي - افزايش خطر بيماريها و عفونتها -تشنج در اطفال. علايم مصرف بيش از حد:مصرف بيش از 200 ميلي گرم درروز به اعصاب آسيب ميرساند - از دست رفتن هماهنگي عضلات. ميزان مصرف روزانه:2 ميلي گرم. (افراد سيگاري، الكلي، مصرف زياد پروتئين، مصرف قرصهاي بارداري نياز بدن به اين ويتامين را افزايش ميدهد.) منابع:گوشت - جوانه گندم - ماهي - سويا - لوبيا - اسفناج-موز. ويتامين بيوتين BIOTIN)B7): وظايف: متابوليسم - تشكيل اسيد هاي چرب. ميزان مصرف روزانه:30 ميكرو گرم. منابع:تخم مرغ - سبزيجات سبز رنگ - جگر سياه و پنير - گندم. ويتامين COBALAMIN)B12): وظايف:متابوليسم كربوهيدراتها، چربيها و پروتئينها - تشكيل سلولهاي خوني و عصبي - تشكيل گلبولهاي قرمز. علايم كمبود: كم خوني - آسيب به اعصاب - كاهش خاصيت لخته شدن خون - تحليل رشته هاي عصبي و حسي و حركتي - كرختي - سرگيجه و بدخلقي. ميزان مصرف روزانه:6 ميكرو گرم. (در مواقع جراحي، دوران بــارداري و شــير دهي و نقاهت افزايش مي يابد.) منابع:گوشت - شير - ماهي - تخم مرغ - جگر. (اين ويتامين توسط باكتريها نيز در روده سنتز ميگردد.) ويتامين اسيد فوليك (FOLACIN=FOLIC ACID):< BR> وظايف:رشد و حفظ سلامتي تمام سلولهاي بدن - تنظيم تقسيم سلولي - تشكيل گلبولهاي قرمز - جلوگيري از نواقص مادر زادي. علايم كمبود: اسهال - سردرد - استرس - اختلالات رفتاري - سوء تغذيه - كمبود وزن - افسردگي - كم خوني. ميزان مصرف روزانه:400 ميكرو گرم - استرس، در دوران بارداري - مصرف قرصهاي ضد بارداري و افراد سيگاري نياز بدن به اين ويتامين افزايش مي يابد. منابع:سبزيجات سبز رنگ - آب پرتغال - گل كلم. مواد معدني ـــــــــــــــــــــــــــ كلسيم: وظايف:سلامتي و استحكام استخوانها و دندانها - التيام زخمها - تنظيم فشار خون-لخته شدن خون - عملكرد عضلات. علايم كمبود:پوكي استخوان - فشار خون بالا - اسپاسم عضلات. علايم مسموميت:مصرف بيش از حد كلسيم سبب رسوب كردن آن در بافتهاي نرم بدن ميگردد. ميزان مصرف روزانه:1200 ميلي گرم. منابع:شير - پنير - ماست - گل كلم. كرم: وظايف:عملكرد طبيعي انسولين-مصرف كربوهيدراتها. علايم كمبود:كاهش تحمل به گلوكز-تشديد ديابت. ميزان مصرف روزانه:120 ميكرو گرم. منابع:مخمر آبجو-گوشت-نان-غلات. كبالت: وظايف:خون سازي.و متابوليك. ميزان مصرف روزانه:بسيار جزئي. مس: وظايف:عملكرد طبيعي آنزيمها-تشكيل گلبولهاي قرمز-تشكيل استخوانها و بافتهاي پيوندي-ساخت رنگدانه هاي پوست و مو-جذب آهن. علايم كمبود:كاهش جذب آهن-كم خوني-افزايش آسيب پذيري نسبت به عفونت-كاهش تراكم استخوانها. علايم مسموميت:خطر بيماري قلبي. ميزان مصرف روزانه: 2 ميلي گرم. منابع:آرد كامل-غلات-ماهي-مرغ-سبزيجات. آهن: وظايف:حمل و نقل اكسيژن در گلبولهاي قرمز خون-عملكرد صحيح آنزيمها-تقويت سيستم ايمني بدن. علايم كمبود:كم خوني-ضعف-سر درد-كاهش عملكرد ذهني. ميزان مصرف روزانه:40 ميلي گرم.در زنان باردار وشيرده افزايش مي يابد. منابع:گوشت-لوبيا-آرد كامل-ميوه هاي خشك شده-اسفناج-عدسي و انجير. منيزيوم: وظايف:متابوليسم كربوهيدراتها،چربيها و پروتئينها-انقباض عضلات-نقل و انتقالات عصبي-تنظيم ضربان قلب-تشكيل استخوان. علايم كمبود:كاهش اشتها-ضعف عضلاني-افسردگي-عصبي بودن. ميزان مصرف روزانه:400 ميلي گرم. منابع:آجيل-سبزيجات-آرد كامل-غلات. سلنيوم: وظايف:آنتي آكسيدان است-كاهش اثرات آفتاب سوختگي. علايم كمبود:افزايش خطر ابتلا به سرطان-سيستم ايمني ضعيف-اختلالات كبدي-نواقص مادرزادي. علايم مسموميت:آسيب به كبد-ريزش مو-خستگي-حالت تهوع. ميزان مصرف روزانه:70 ميكرو گرم. منابع:غلات-گندم-برنج-گوشت-ماهي. روي: وظايف:عملكرد آنزيمها-آنتي اكسيدان است-افزايش سيستم ايمني بدن-افزايش مقاومت بدن در برابر عفونت-التيام زخمها-عملكرد پروستات-همانند سازي دي ان اي. علايم كمبود:كم خوني-نواقص مادرزادي-ناباروري-اختلالات پوستي-خستگي-اختلالات ذهني. ميزان مصرف روزانه:150 ميلي گرم. منابع:گوشت-مرغ-ماهي-آرد كامل-غلات. يد: وظايف:عملكرد طبيعي تيروئيد(تنظيم سوخت و ساز بدن) علايم كمبود:بيماري تيروئيد.(گواتر) ميزان مصرف روزانه:30 ميكرو گرم. منابع:غذاهاي دريايي-نمك يد دار. منگنز: وظايف:رشد استخوانها- نقش در توليد هورمونهاي جنسي-عملكرد طبيعي سلولهاي بدن-متابوليسم كربوهيدراتها،چربيها و پروتئينها. ميزان مصرف روزانه:5-2 ميلي گرم. منابع:سبزيجات-ميوه-غلات-چاي. فسفر: وظايف:تشكيل استخوانها-متابوليسم كربوهيدراتها،چربيها و پروتئينها. ميزان مصرف روزانه:700 ميلي گرم. منابع:گوشت-شير-تخم مرغ-غلات. پتاسيم: وظايف:تعادل مايعات بدن-كنترل فعاليت قلب-عملكرد سيستم عصبي. ميزان مصرف روزانه:2000-1600 ميلي گرم. منابع:سبزيجات-ميوه ها-پير. سديم: وظايف:تعادل مايعات بدن-حمل مواد مغذي از ميان غشاء سلولي-عملكرد سيستم عصبي. علايم مصرف بيش از حد:فشار خون. ميزان مصرف روزانه:3000-2400 ميلي گرم. منابع:نمك خوراكي-شير-چيپس. فلورايد: وظايف:سلامتي و استحكام دندانها و استخوانها. ميزان مصرف روزانه:10 ميلي گرم. منابع:سبزيجات-گوشت-خمير دندان. كلريد: وظايف:اسيد معده-حمل دي اكسيد كربن به ريه ها. ميزان مصرف روزانه:750 ميلي گرم. منابع:نمك خوراكي. مولبيديوم: وظايف:متابوليسم دي ان اي و آر ان اي. ميزان مصرف روزانه:250-75 ميلي گرم. منابع:نان. |
|
|
|
|
دورون بيز آخداراخ دوستلار ينه ميخانه ميخانه